| ~jojoxeTuri
manqana~
saqarTvelos
napoleonis sazogadoeba
1800 wlis
3 nivozs (24 dekembers), Sobis win, safrangeTis umaRlesi xelisufali,
pirveli konsuli napoleon bonaparti, misi meuRle Jozefina, ojaxis
wevrebi da Tanmxlebi pirebi operaSi wasvlas apirebdnen. im dRes
operaSi anu rogorc mas im periodSi uwodebdnen, respublikuri
xelovnebis TeatrSi, haidnis ~samyaros Seqmnis~ prezentacia iyo.
parizulma gazeTebma mosaxleobas auwyes, rom Tatrs im saRamos TviT
pirveli konsuli, napoleon bonapartic ewvevoda.
Tanamedroveebis gadmocemiT, im dros, rodesac
napoleoni, Jozefina, misi geri da karolina mzadiyvnen
gasamgzavreblad, generali Jan rapi miuaxlovda Jozefinas, romelsac
konstantinepolidan Camotanili lamazi mosasxami ecva, da Tavazianad
SeniSna:~neba momeciT, patara SeniSvna gavakeTo. dRes mosasxams
TqvenTvis Cveuli graciiT ar atarebT~. Jozefinam mxiarulad upasuxa
generals da SesTavaza mosasxami egviptur stilSi moexvia. (generali
rapma monawileoba miiRo napoleonis aRmosavleTis laSqrobaSi).
Semdeg yvelani etlebSi Casxdnen. napoleni win
miuZRvoda Tavis ekipaJs da mas Tan axldnen Jan lani, Sarl lebrani,
Jan-batist besieri da kavaleriis eskorti. Jozefina, gortnzia,
karolina da rapi maT ukan mohyvebodnen.
napoleonis meetle Jermani, romelsac dekembris am
civ saRamos, Cveulze ufro meti Rvino daelia, etls didi siCqariT
miaqrolebda parizis viwro quCebSi. ekipaJi Teatrs uaxlovdeboda,
rodesac afeTqebis gamayrueebeli xma gaisma. pirveli ekipaJis minebi
Cailewa, xolo meore ekipaJi, romelsac mandilosnebi mihyavda,
afeTqebis talRam gverdze moisrola, ris Sedegad ekipaJi amobrunda da
erTi cxeni daiRupa. ekipaJSi myofi qalbatonebi SokSi Cavardnen.
SuSis namsxvrevebma gortenzias maJa gauWra , ris gamoc misi kaba
sisxlisfrad SeiReba. Jozefinas guli wauvida. sabednierod, karolina,
romelic orsulobi merve Tveze imyofeboda, ar daSavebula.
masiuri bomba, romelic rkinis naWrebisagan
Sedgeboda, kafe ~apolonis~ win, sent-nikezisa da meltis quCebis
gadakveTaze mdgar marxilze iyo gantavsebuli. pirveli konsuli
SemTxvevam gadaarCina. rogorc zemoT aRvniSneT, meetle, simTvralis
gamo, Cveulebrivze ufro swrafad atarebda etls. amitom afeTqeba
napoleonis etlis gavlis Semdeg da Jozefinas etlis miaxlovebda moxda.
swored am SemTxvevam gadaarCina safrangeTis xelisufali da misi ojaxi.
Tumca afeTqebas bevri msxverpli mohyva. quCaSi mdgari Tu mimavali 52
pirovneba, maT Soris kafe ~apoloni~-Si myofi 12 adamiani daiRupa da
daiWra. agreTve daiWra eskortis erT-erTi grenaderi, romelic
napoleonis etls mohyveboda.afeTqeba imsxverpla axalgazrda gogona,
saxelad penseli, romelsac Tavdamsxmelebma 12 sus fasad etlTan
dadgoma da cxenis unagiris daWera SesTavazes. afeTqebis epicentris
irgvlev dazianda mTeli rigi Senobebisa.
aseT moulodneli Tavdasxmis winaSe aRmoCenilma
napoleonma saocari gadawyvetileba miiRo - man operaSi wasvla da
dadgmis naxva gadawyvita. operaSi pirvel konsulsa da mis Tanmxleb
pirebs ovaciebiT Sexvdnen. cnobili mwerai stefan cveigi amastan
dakavsirebiT wers:~~fermkrTali, saxegaqvavebuli ganagrZobs gzas
bonaparti operisaken, raTa aRtacebul sazogadoebas daanaxos, rogori
gulmagaria safrangeTis pirveli konsuli. da im dros, rodesac mis
gverdiT mjdom Jozefinas nerviulad akankalebs da cremlebi axrCobs,
is, garindebuli, gulgrilad ismens haidnis naz melodiebs, Semdeg Tavs
Zalas atans da dinji madlobiT pasuxobs aRtyinebul damswreTa
SeZaxilebs.
napoleonma operaSi dadgmis dasrulebamde dahyo da Semdeg sasaxleSi
dabrunda.
dabrunebisas napoleons ministrebis da saxelmwifo
mrCevlebi daxvdnen, romlebic Sekrebuliyvnen. napoleonma
ganacxada:~ar iyo aq mosvlisa da Cemi monaxulebis aucilebloba. Tqven
dauyonebliv unda waxvideT da daexmaroT im ubedur xalxs~. dagvianebiT
gamocxadda policiis ministri Jozef fuSec, romlis danaxvisTanave,
napoleonma daiyvira ~es iakobinelebi arian, teroristebi, marad
meamboxe aramzadebi, yvela mTavrobis winaaRmdeg rom piri aqvT
Sekruli ! es avazakebi, oRond me momklan da, mzad arin aTasobiT
adamiani imsxverplon. magram mec samagaliTod gavuswordebi maT~.
yofilma radikalma iakobinelma fuSem civad
moismina pirveli konsulis sityvebi da Semdeg SeniSna, rom afeTqeba
roialistebis mier aris mowyobili. magram napoleonma kidev erTxel
ganucxada rom afeTqeba iakobinelebis mier aris momzadebuli da ~me
rom amgvar viTarebaSi policiis minisri vyofiliyavi,
sasowarkveTilebisagan Tavs CamovixrCobdi~. vidre fuSe momxdars
iZiebda, Sedgenili iqna eWvmitanili iakobinelebis siebi, romlebSic
100 meti kaci aRmoCnda. yvelani safrangeTidan gadasaxlebuli iqnen.
xuTi TviT adre daaxloebiT amgvar SeYqmulebaSi
napoleonis winaaRmdeg monawileobdnen iakobinelebi, romlebsac
xelmZRvanelobda arena da revoluciuri tribunalis wevri topino-lebruni.
SeTqmulebaSi monawileebma SeiZines xanjlebi - iulius keisris
mkvlelobidan 1844 wlis Semdeg msgavsi bedi unda swveoda safrangeTis
pirvel konsuls, napoleon bonapartsac.
aseve, ramodenime kviriT adre dakavebuli iqna
yofili iakobineli saxelad Sevalie, romelmac aRiara, rom salpetrieris
eklesiasTan ukan lursmebiT savse asafeTqebeli mowyobiloba ganaTavsa.
afeTqebaSi eWvmitanili iakobinelebis Zebnis paralelurad, fuSe
agreTve am saqmeSi roialistebis monawileobis SesaZleblobas ikvlevda.
miuxedavad imisa, rom afeTqebis Sedegad marxili srulad ganadgurda,
policiam mainc SeZlo misi rekonstruqcia da qalaqSi mis Sesaxeb
gamokiTxvas Seudga. cota xanSi policiam miagno kidec marxilis
patrons - xorbliT movaWrem icno Tavisi marxilisa da cxenis
naSTebi, romlebic mas ramodenime xnis win quCaSi gamyidvels mihyida.
policiam dauyonebliv moipova am ucnobi gamyidvelis aRweriloba. aseve
policiaSi mowveuli iqnamejinebec, romlis TavlaSi mcire xnis
ganmavlobaSi idga cxeni da romelmac policias damatebiTi informacia
miawoda.
mopovebuli informaciia safuZvelze policiam ucnob gamyidvelSi amoicno
yaCaRobisaTvis Zebnili Suani zedmet saxelad ~patara fransua~. im
dResve gamocxadda, rom Zebnilis daWeraSi dawesda 12,000 franki. amis
paralelurad, policiam ganagrZo damnaSavis pirovnebis identificireba
da mcire xanSi gaarkvia, rom ~patara fransua~-s zedmetsaxels
amofarebuli iyo fransua-Jan karboni. karbonis axloblebisa da
naTesavebis dakiTxvis Semdeg, policiam SeZlo TviTon karbonis
dapatimreba notr-dam-de-Sampis eklesiaSi.
korboni dauyonebliv dakiTxes, ris Sedegad
policiam moipova SeTqmulebaSi monawileebis namdvili saxelebi.
aRmoCnda, rom ~jojoxeTuri manqana~ ori roialistis, pier robina de
sen regentisa (Pierre Robinault de Saint-Regent),
safrangeTis flotis yofili oficeri da vandeaSi ganlagebuli
roialisturi armiis xelmZRvaneli, da Jozef-pier piko de limolani (Joseph-Pierre
Picot de Limoelan) aseve vandeaSi mimdinare
omis monawile. dakiTxvaze sen-regentma ganacxada, rom ~tyviawamali
ar iyo Sesabamisi xarisxis, ris gamoc afeTqeba ori Tu sami wamis
dagvianebiT moxda. ase rom ar momxdariyo, pirveli konsuli ueWvelad
daiRupeboda. yvelaferi tyviawamlis bralia . . . .~ amasTan,
napoleonis ekipaJis siswrafem da gvardiis dacvam ar misca sen-regents
asafeTqebeli mowyobilobis zustad momarTvis saSualeba.ufro metic,
afeTqebis Sedegad igi TviTonac daiWra.
dakiTxvis Sedegad gairkva, rom SeTqmulebis orive
monwile parizSi Suanebis cnobili beladis, JorJ kadudalis davalebiT
Camovida. kadudali Tavis mxriv Rebulobda didi britaneTis mTavrobis
dafinansebas (didi britaneTi fuls agreTve sen-regentsac uxdida),
raTa mas safrangeTis saWeTmpyrobelze Tavdasxma moewyo.
1801 wlis 21 aprils (1 floreals) grevis moedanze
sen-regenti da karboni sikvdiliT dasajes.
1800 wlis maisSi kadudalma , didi britaneTis daxmarebiT, farulad
SeaRwia safrangeTSi. kadudalis upirvelesi amocana iyo, didi
britaneTis saidumlo samsaxurebis mier misTvis gadmoemuli 20,000
funti sterlingis gamoyenebiT aemboxebina Suanebi da sanapiroze
ganlagebuli garnizonebi, da moewyo Tavdasxma pirvel konsulze.
kadudali ramodenimejer Sexvda didi britaneTis mTavrobis
warmomadgnlebs napoloenze dagegmili Tavdasxmis Taobaze.
iuliam vindhemis, didi britanetis samxedro
mdivnis dRiuri cxadyofs, rom sagareo saqmeTa saministros ~kargad
esmoda misi (Tavdasxmis) mniSvneloba . . .~ 1800 wlis 13 agvsitos
vindhemma Cawera Tavis dRiurSi:~generali JorJ [kadudali] acxadebs,
rom ori Tvis Tavze bonaparti mokluli iqneba. . .~
napoleonze dagegmil Tavdasxmamde erTi TviT adre,
kadudalma monawileoba miiRo kvimperis episkoposis odrenis (Bishop
Audrein) mkvlelobaSi da senator klement de
riss (Clement de Ris) motacebaSi. (rac safuZvlad daedo onore de
balzakis moTxrobas ~bneli saqme~ (Une Tenebreuse Affaire).
napoleonze Tavdasxmis warumateblobis Semdeg,
kadudali did britaneTSi dabrunda, sadac ganagrZo britaneTis
mTavrobis samsaxurSi yofna (kviraSi 8 funti sterlingi).
did britaneTSi gaqceva moaxerxes agreTve SeTqmulebaSi monawile kidev
samma pirma - Suanelma oficrebma andre Juam (Andre Joyaux),
koster sen-viqtorma (Coster
Saint-Victor) da lui-Jozef-benin de la
hai-sen-hilarma (Louis-Joseph-Benigne de La
Haya-Saint-Hilaire).
andre Jua da sen-viqtori agreTve monawileobdnen,
frang generlebTan Jan viqtor moros (Jean Victor Moreau)
da Jan Sarl piSegriusTan (Jean Charles Pichegru)
erTad, kadudalis mier napoleonze ganxorcielebuli meore SeTqmulebaSic,
romelic bonapartis gatacebas da mokvlas gulisxmobda. Tumca
SeTqmuleba gaxsnili iqna da misi monawileTa umetesoba daapatimres da
sikvdiliT dasajes. piSegrium, savaraudod, cixeSi Tavi moikla, xolo
moro safrangeTidan iqna gadasaxlebuli, Tumca sikvdili mas napoleonis
winaaRmdeg gamarTul brZolaSi mravali wlis Semdeg, 1813 wels ewera.
la hai-sen-hilari mcire xanSi dabrunda safrangeTSi da ganagrZo
Tavisi moRvaweoba SuanebSi. 1807 wlis seqtemberSi vanis episkoposis
motacebisas, JandarmebTan gamarTul SetakebaSi igi tyved Cavarda.
|